GENEL EKONOMİK DURUM

 

TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELER (Milyon €)

 

1998

1999

2000

2001

2002

2003

GSMH (GNP)

1.073.019

1.107.994

1.166.548

1.220.147

1.258.349

1.301.000

Büyüme (%)

1.5

1.4

2.8

1.8

0.5

0,3

Fert başına milli gelir

19.1

19.8

20.8

21.7

21.7

21.7

Enf. (%)

2.0

1.7

2.6

2.7

2.8

2,7

İşsizlik (%)

11.8

11.4

10.6

9.5

8.9

8.8

İhracat

220.814

222.210

261.722

271.596

265.365

253.529

İthalat

183.856

196.090

246.966

249.078

256.887

255.164

Ticaret hacmi

404.670

418.300

508.688

520.674

522.252

508,693

Ticaret dengesi

36.958

26.120

14.756

22.518

8.478

1.628

Cari İşl. Dengesi

19.192

6.035

-6.551

1.264

- 7.336

-20.398

 

 

Dünya ekonomisinde son yıllarda yaşanan, 1973-1974 dönemi petrol fiyatları şokundan sonraki en ciddi durgunluk etkisini 2002 yılı sonbaharından itibaren yitirmeye başladı. 2003 yılının yaz aylarından itibaren dünya ekonomisinde büyüme sinyalleri alınmaya başlandı ve 2003 yılının ilk üç çeyreğinde ABD ekonomisinde gözlenen yüzde 7,2’lik büyüme bu gelişmeye hız kazandırdı. 2003 yılında ABD ve Asya ekonomileri durgunluğun etkisinden hızla kurtulurken Japonya ve Euro bölgesindeki gelişme nispeten daha yavaş seyretmektedir. 2002 yılında yüzde 3 oranında büyüme kaydeden dünya ekonomisi, 2003 yüzde 3,1 büyümesi 2004 yılında ise, dünya ekonomisindeki büyümenin yüzde 4’e ulaşması bekleniyor. 2003 yılının ilk üç çeyreşinde dünya ticaret hacmindeki gelişme yüzde 2,5 seviyesinde oldu.

Euro bölgesinde ise, ekonomik durgunluğun etkisi 2003 yılında kendisini hissettirdi, 2002 yılında binde 9 olan ortalama büyüme hızının 2003 yılında binde 4 olarak gerçekleşmesi beklenirken, 2004 yılında Euro bölgesi ekonomilerinin yüzde 1,8 büyümesi öngörülüyor.

2003 yılında Euro bölgesinde enflasyon ortalama yüzde 2,1 seviyesinde gerçekleşirken işsizlik oranı yüzde 8,8, bütçe açığı/GSMH oranın ortalama yüzde 2,9 seviyesinde gerçekleşmesi bekleniyor.

Milli gelir: İtalyan ekonomisi, 2000 yılında beklenenden daha iyi bir gelişme göstermesine karşın, 2001 yılından itibaren GSMH büyüme hızı yavaşlamaya başladı, 2002 yılı içinde Euro bölgesinde yaşanan ekonomik durgunluğun etkileri hissedilmeye başladı. GSYIH’nin büyüme hızı beklentilerin çok daha gerisinde kalarak binde 3 olarak gerçekleşti. 2003 yılının ilk iki çeyreğinde arka arkaya büyüme oranının negatif değerlere ulaşarak (-) binde 1 oranında gerçekleşmesi ile ekonomik durgunluğun işareti olarak algılandı.

Milyon Euro

2000

2001

2002

2003

GSYIH

1.166.548

1.220.147

1.258.349

1.300.926

Tarım

27.131

28.132

28.068

28.015

Sanayi

342.797

357.492

361.531

367.841

Hizmetler

760.868

803.132

837.902

876.385

 

İtalya ekonomisindeki yavaşlama, 2003 yılında tüketici talebinde yavaşlama, ihracattaki yavaşlama ve sabit sermaye yatırımlarının ve sanayi üretiminin 2002 başında öngörülenin çok gerisinde kalmasından kaynaklandı.
 

GSYIH Büyüme Hızı:

Yıllar

Yüzde  (%)

2001

1,6

2002

0,5

2003

0,3

Kaynak: ISTAT 

 

2000 yılında sabit sermaye yatırımları yüzde 6,1 artarken, 2001 yılında bu oran yüzde 1,4'e 2002 yılında da binde 4’e düştü. 2003 yılının ilk üç çeyreğinde ise, sabit sermaye yatırımları bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 4,1 geriledi. Tüketici talebine 2003 yılında artış yüzde 2,3 seviyesinde gerçekleşti.

Sanayi üretimi: 2001 yılında negatif bir seyir izleyen sanayi üretimi, 2002 yılında yüzde 1,4 oranında geriledi. 2003 yılının ilk üç çeyreğinde ise, negatif bir seyir sergiledi. Ulusal İstatistik Enstitüsü ISTAT tarafından açıklanan Kasım ayına ilişkin son veriler itibariyle,  sanayi üretim endeksi 2002 yılı Ekim ayına kıyasla binde 2’lik bir artış gözlendi. 2003 yılı verileri ise, sanayi üretim endeksinde geçen yıla kıyasla binde (-) 8’lik bir gerilemeye işaret ediyor.

 

Sanayi üretim endeksinin bir önceki yıla göre değişimi:

Yıllar

Yüzde (%)

2001

-0,8

2002 -1,4
2003 -0.8

Kaynak: ISTAT

 

Enflasyon: Özellikle 1999 yılının ikinci yarısında, ekonomik büyümenin yavaşlaması ve petrol fiyatlarında görülen düşüş nedeniyle, enflasyonda hızlı bir düşüş yaşandı. 2001 yılında yüzde 2,7 olarak kaydedilen enflasyon, 2002 yılı başlarında Euro kullanımına geçilmesinin yarattığı enflasyonist baskılardan etkilenmeye devam ediyor. Özellikle yiyecek fiyatları, Euro’nun kabulünden sonra yapılan fiyat ayarlamaları nedeniyle bir miktar arttı, yılın ikinci yarısında Euro’nun dolar karşısında yüzde 24 oranında değer kazanması gibi olumlu gelişmelere rağmen, 2003 yılında yıllık ortalama enflasyon oranı yüzde 2,7 olarak gerçekleşti. 2003 yılında AB ülkelerinde ortalama enflasyon oranı yüzde 2,2 seviyesinde gerçekleşti. Hali hazırda İtalya, İrlanda (yüzde 3,3) ve İspanya (yüzde 2,9) ile birlikte Euro bölgesinde enflasyon oranı yüksek ülkeler arasında yer alıyor.


  Tüketici Fiyat artışlarının  artışlarının en yüksek olduğu sektörler , gıda sigara ve alkollü içkiler ile hizmetler sektörü lektrik su kira giderleri ile tekstil ve ayyakkabı sektörüdür.  

 

Bir önceki yıla göre değişim%

 Gıda ve içecekler

3,1

Alkollü içkiler ve sigara

6,5

Otel restoran ve hizmetler

4

Tekstil ayakkabı

3,1

Elektrik, su, kira giderleri

3,2

Mobilya ve ev eşyası

2,5

Ulaşım

2,5

 İstihdam  

2002 yılında  GSYİH”deki %0,5’lik düşük oralı bir büyüme kaydedilmesine karşın, istihdam %1,2 oranında artış kaydetmiştir. Bu durum sürekli işçi çalıştıran işyerlerine sağlanan vergi avantajlarından kaynaklanmıştır. 2003 yılında ekonomik yavaşlamanın etkisi ile istihdam artışı yavaşlamıştır. Halen İtalya'nın nüfusu 57,4 milyon, issiz sayısı ise 2,1 milyon seviyesindedir. İstihdam edilen işgücü sayısı 22 milyon olup toplam işgücünün  %63’lük bölümü hizmetler, %8 inşaat, %24’ü sanayi, %5i ise tarım sektöründe istihdam edilmektedir. İstihdamın bölgesel dağılımı incelendiğinde ise %51,4 Kuzey İtalya, %28,3’lük kısmı Güney İtalya’da , %20,3’lük kısmı ise Orta İtalya’da çalışmaktadır. 2000 yılında % 10,6 olan İtalya'da işsizlik oranı, 2001 yılında % 9,5 olmuş, 2002 yılı için ise bu oran % 8,9'a gerilemiştir. İşsizlik oranı 2003 yılında işsizlik oranı %8,8 seviyesinde gerçekleşmiştir.  

Kamu Kesimi Dengesi

 Bütçe açığı’nın Gayrı Safi Milli Hasılaya oranı 2000 yılında  %0,6 lık seviyesinden, 2001 yılında % 2,6'ya yükselmiştir. 2002 yılında bu oran ortalama %2,3 seviyesine gerilemiştir. 2003 yılında ise Bütçe açığının/GSMH’ye oranı %2,5-%2,8 aralığında seyretmiş ve Hükümetin program hedeflerinin %1,3 üzerinde kalmıştır. Hükümetin 2002-2006 yıllarını kapsayan  mali ve  ekonomik istikrar hedefleri çerçevesinde İtalya’nın, engeç 2006 yılında diğer AB ülkeleri ile birlikte İstikrar ve Büyüme Paktı uyarınca denk bir bütçeye sahip olması hedeflenmiş ve Merkezi hükümetin kamu açığının GSYİH’ya oranının 2003 yılında %1,5 seviyesinde gerçekleşmesi ve  2006 yılında bu oranın %0,1’e indirilerek denk bir bütçeye ulaşılması öngörülmüştür.            

Bu çerçevede,  2003 yılında  Toplam Kamu borcunun GSMH’ye oranı %106 olarak Kamu kesimi borçlanma gerksiniminin 45 Milyar € olarak gerçekleşeceği tahmin edilmektedir. Ancak Ekonomi ve Maliye Bakanlığının Ekim ayı verileri toplam kamu borcunun 1,4 milyar €’ya, kamu kesimi Borçlanma gereksiniminin 54,5 Milyar €’ya  ulaştığını bunun da GSMH’nın  %108’ i seviyesinde bulunduğunu göstermektedir.  

Halihazırda, ekonomik durgunluğun hakim olduğu Euro Bölgesi ülkelerinden Almanya ve Fransa gibi ülkelerde de  bütçe açığının GSMH’ye oranı bu yıl içinde Maastricht Kriterleri ile belirlenen sınır olan %3’ün bir miktar üzerinde seyretmektedir. Kamu borçlarının GSMH’ye oranı ortalama %70 seviyesinde kamu açığının GSMH’ye oranı ise ortalama %2,9 seviyesinde seyretmektedir.  

 

1999

2000

2001

2002

2003

Kamu barcu/GSMH

114,9

110,6

109,5

106,7

106,2

Kamu açıgı/GSMH

1,7

-0,6

-2,6

-2,3

-2,9

 

Diğer taraftan, 2004 yılı makro ekonomik  hedefleri  Ekonomi ve Maliye Bakanlığı tarafından  açıklanmıştır: Bu çerçevede 2004 yılında,  

 

v     GSMH’nın %1,9 büyümesi

v     Sabit Yatırımların %3,5artması 

v     Tüketim harcamalarında %2,3 artış 

v     Enflasyon’un %2,1-%2,3 seviyesine düşürülmesi 

v     İşsizlik oranının %8,4 seviyesine gerilemesi

v     Kamu Açığı/GSYIH oranın %2,2’ye düşürülmesi

 öngörülmüştür.

  Öte yandan, Ülkenin önde gelen ekonomik araştırma kuruluşları ile Sanayici Örgütü CONFINDUSTRIA tarafından yapılan 2004 yılına ilişkin makro ekonomik tahminler tablo’da gösterilmiştir.    

2004 yılı makro ekonomik tahminleri*

 

 

Prometeia

 

Confindustria

 

Isae

 

Ref

 

Fmi

 

AB

 

GDP

1,4

1,4

1,7

1,4

1,7

2,1

Tuketim harcamalari

2,0

1,4

1,9

1,9

1,9

2,2

Yatirim harcamalari

2,9

2,6

3,3

1,7

3,0

3,1

İhracat

3,7

4,7

4,5

3,4

6,2

6,0

İthalat

5,9

5,0

6,1

5,1

6,2

6,1

Tüketici Fiyatlari

2,1

2,0

2,1

2,0

2,0

1,9

Ödemeler Dengesi

(Milyar €)

-14,2

-10,0

-7,5

-8,0

-11,5

-6,5

Işsizlik (Oran
%)

8,5

8,2

8,6

8,5

9,0

8,8

Dollar/€ Paritesi

1,23

1,07

1,10

1,16

1,12

1,07

Kamu açığı/gdp

( Oran %)

3,1

2,5

2,1

2,9

2,6

3,1

 

*Aksi belirtilmedikce yıllık  %  değişim cinsinden  

Doviz kuru ve Faiz Oranları :  

Bankalar arası faiz oranları yıl başındaki %3,14 seviyesinden Avrupa Merkez Bankasının Mart ve Haziran tarihlerindeki faiz inidirmlerinin ardından %2,16 seviyesine gerilemiştir. 10 yıl vadeli hazine bonosu Borçlanma faiz oranları %7,13 kısa vadeli ortalama mevduat faiz oranı % 2, Tüketici borçlanma faiz oranı %10,2 sanayi borçlanma faiz oranı ortalama %7,4 seviyesinde bulunmaktadır.  

2003 yılında € ABD doları ve ve diğer döviz cinsleri karşısında hızla değer kazanmıştır. 2003 yılı sonunda, €  ABD doları karşısında yılbasına göre  yaklaşık %20 seviyesinde değer kazanmıştır.  

Ödemeler Dengesi  ve Rezervler  

İtalya'nın cari işlemler  2000 ve 2001 yıllarında açık vermeye başlamıştır.  2000 yılında – 5,7 milyar € ulaşan cari işlemler açığı, 2001'de –1,1 milyar €'ya gerilemiştir. 2002 yılında ise, düşük petrol fiyatları ve iç talepte görülen yavaşlama nedeniyle, cari açık GSMH’nin %0,3’ü oranında gerilemiştir. Ancak 2003 yılında €'nun Dolar karşısında güçlenmesinin İtalya'nın ihracat rekabetini olumsuz etkilemesi neticesinde Cari işlemler açığı 19,9 milyar € açık vermiştir. Italyan Merkez Bankasının Aralık ayı sonu itibariyle toplam rezervleri 50,1 milyar € seviyesinde  bulunmaktadır.  

 

Cari İşlemler  

Sermaye Hesabı  

Malı Denge

Hata ve Unutmalar

2002

-7.336

840

8.538

-2.042

2003

(-20.398)

(530)

(18.687)

(1.181)

Kaynak: Banca d’İtalia  

 

Rezerv pozisyonu  

 

 Milyon €

Stok 31/12/2003

Stok 31/01/2004

Değerleme düzeltmeler

Net –akım-

Altın

26,042

25,446